Naturalis, het natuurhistorisch museum in Leiden, mag van de Rechtbank Den Haag voorlopig niet verder met de verbouwing van het interieur van het museum. De rechtbank vindt dat interieur zo uniek dat het wordt beschermd op grond van het auteursrecht.

Vorig jaar was het, mede dankzij Freek Vonk, mogelijk dat ‘Trix’, het (bijna) complete skelet van een Tyrannosaurus rex naar Nederland werd gehaald. Naturalis wordt haar nieuwe huis. Mede hierdoor zijn de bezoekersaantallen van het museum groter dan oorspronkelijk gedacht. Daarnaast is het museum gefuseerd met twee andere natuurhistorische instituten, hetgeen heeft gezorgd voor een grotere collectie en meer werknemers. Naturalis is uit haar jasje gegroeid.

Architect
Sinds september 2016 is het museum dicht voor een grote verbouwing. Volgens de verbouwingsplannen zullen zowel de buitenkant als het interieur van het museum grondig worden veranderd. De architect van Naturalis, Fons Verheijen, is het hier niet mee eens. Hij vindt dat Naturalis inbreuk maakt op zijn persoonlijkheidsrechten.

Persoonlijkheidsrechten maken onderdeel uit van het auteursrecht. Het zijn de morele rechten die de persoonlijke band aangeven tussen de maker van auteursrechtelijk beschermde werken en zijn werk. Met een beroep op persoonlijkheidsrechten kan een maker van een auteursrechtelijk beschermd werk zich verzetten tegen onder meer aantasting of verminking van zijn werk als deze mogelijk reputatieschade of een aantasting van zijn naam tot gevolg heeft. Dat kan zelfs als dat werk eigendom is van iemand anders.

De architect van Naturalis vindt dat het ontwerp van het architectenbureau, dat via een Europese aanbestedingsprocedure de opdracht kreeg om de plannen voor de uitbreiding en herinrichting van het museum te maken, het door hem ontworpen interieur zwaar verminkt. Hij vindt dat hij daardoor reputatieschade oploopt. De architect is daarom naar de rechter gestapt om de verbouwingsplannen aan te vechten.

Auteursrecht
Onlangs heeft de rechter hem deels gelijk gegeven. Het interieur van Naturalis wordt auteursrechtelijk beschermd. De rechtbank vindt dat het interieur van het museum wordt gekenmerkt door ‘individueel herkenbare en door transparante tussenruimtes aan elkaar gekoppelde afzonderlijke volumes, waardoor doorkijkjes en zwerfzones zijn gecreëerd, waarin het verschil tussen licht en donker een belangrijke rol speelt, met de mogelijkheid om andere combinaties van ruimtes te maken, en met een entree op een rond bordes dat in elk geval fungeert als overzichtspunt op verschillende ruimtes’. Met de verbouwingsplannen van Naturalis om van gevel tot gevel meerdere door pilaren ondersteunde verdiepingsvloeren te leggen, verdwijnen volgens de rechtbank de ‘kenmerken van het ontwerp van het interieur van het Naturalisgebouw’.

De architect wil dat de rechtbank Naturalis zal verbieden het Naturalisgebouw (verder) te verbouwen. De rechtbank heeft nog geen definitief vonnis gegeven. Eerst wil de rechtbank weten hoever de verbouwing inmiddels is gevorderd en welke invloed een verbod zal hebben.

Lees het tussenvonnis hier.

Wil je meer weten over auteursrecht, neem dan contact op met Ingrid Willems per e-mail willems@avioadvocaten.nl of bel 055 3681630.